8 maja - Światowy Dzień Świadomości Raka Jajnika

8 maja obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Raka Jajnika, ma on przypominać o istnieniu tego nowotworu, a przede wszystkim zachęcać do profilaktyki. W tym dniu już od kilku lat obiekty w wielu miastach Polski zostają podświetlone na turkusowo- symbol nowotworu jajnika.

Jest to znak solidarności z chorującymi kobietami oraz zachęta do zadbania o profilaktykę, w tym również o badania genetyczne.

Ile kobiet w Polsce choruje na raka jajnika?

Każdego dnia ok. 9 Polek dowiaduje się, że ma nowotwór jajnika. Choroba ta, nazywana często “cichym zabójcą” stanowi piątą pod względem częstotliwości przyczynę zgonów u kobiet w Polsce, co wynika przede wszystkim z jej podstępnego rozwoju. W początkowej fazie rak jajnika rzadko daje objawy, dlatego większość kobiet (ponad 70%) trafia do lekarza w momencie, gdy choroba jest już w fazie zaawansowanej a jej wyleczenie jest dużo trudniejsze. Sprawę komplikuje dodatkowo fakt, że w przypadku raka jajnika brakuje populacyjnych badań przesiewowych, takich jak mammografia lub cytologia, stosowanych do wczesnego wykrywania innych kobiecych nowotworów.

Jak wyglądają pierwsze symptomy choroby?

Początkowe objawy raka jajnika są mało specyficzne i najczęściej przypominają dolegliwości ze strony układu pokarmowego- mogą to być biegunki, wzdęcia, odbijanie się, uczucie pełności w brzuchu lub wodobrzusze. W rzadszych przypadkach występują krwawienia z dróg rodnych lub ucisk w miednicy.

Ważne jest, aby kobiety miały świadomość, że jeśli takie objawy się pojawiają, zwłaszcza gdy utrzymują się dłużej niż 2-3 dni, należy niezwłocznie udać się do lekarza, który będzie w stanie znaleźć ich przyczynę.

Czy wszystkie kobiety są narażone na raka jajnika w takim samym stopniu?

Na raka jajnika chorują przede wszystkim kobiety pomiędzy 50 a 70 r.ż., jednak ok. 15% zachorowań występuje u młodych pacjentek. Czynnikami, które znacznie zwiększają ryzyko zachorowania są predyspozycje genetyczne, a zwłaszcza dziedziczenie mutacji w genach BRCA1 lub BRCA2.  Geny BRCA1/2 kontrolują prawidłowe podziały komórkowe, a kodowane przez nie białka zapobiegają rozwijaniu się nowotworów, m. in. poprzez naprawę uszkodzonego DNA. Szacuje się że w Polsce ok. 1 na 400 kobiet jest nosicielką mutacji w jednym z tych genów. Kobiety, które odziedziczyły takie mutacje są kilkadziesiąt razy bardziej narażone na zachorowanie na raka piersi i jajnika, a także inne typy nowotworów. W praktyce oznacza to, że choć statystyczna Polka ma w ciągu całego życia ok. 1,3% ryzyka zachorowania na raka jajnika, to jej rówieśniczka obciążona  mutacją w genach BRCA- ma je już na poziomie od 17% do nawet 44%. W grupie zwiększonego ryzyka zachorowania znajdują się również kobiety, u których krewnych wystąpiły przypadki raka piersi lub raka jajnika, szczególnie jeśli miało to miejsce przed 50 r.ż., kobiety z  endometriozą lub torbielami jajnika, kobiety, które długotrwale przyjmowały preparaty hormonalne, są otyłe, stosują nieprawidłową dietę lub palą papierosy.

Co można zrobić, aby ustrzec się przed nowotworem jajnika? Czy istnieją badania profilaktyczne pozwalające na wczesne wykrycie choroby?

Choć w przypadku raka jajnika brakuje badań skriningowych, pozwalających na wczesne wykrycie choroby lub wskazanie kobiet nią zagrożonych, to jednak nie oznacza to, że nie istnieją żadne działania profilaktyczne, zmniejszające jej ryzyko.

Do badań pozwalających na wczesne wykrycie raka jajnika zalicza się badanie USG, a zwłaszcza USG dopochwowe, które warto połączyć z jednoczesną oceną poziomu markerów nowotworowych: Ca-125 i HE-4. Choć w początkowych etapach choroby zdarza się, że poziom markerów pozostaje prawidłowy, to jednak wzrost ich stężenia jest ważnym sygnałem alarmowym, którego nie wolno lekceważyć i który powinien być skonsultowany z lekarzem ginekologiem lub onkologiem.

Wśród nielicznych badań profilaktycznych, pozwalających na ocenę ryzyka zachorowania na raka jajnika znajdują się badania genetyczne, wykrywające mutacje w genach BRCA1 i BRCA2. Badania te mogą obejmować kilkanaście najczęstszych mutacji, występujących w polskiej populacji lub być wykonywane metodą NGS, która pozwala wykryć wszystkie możliwe mutacje w genach BRCA1/2, również te nietypowe i rzadziej spotykane. U krewnych pacjentek ze stwierdzoną mutacją można natomiast wykonać badanie celowane, obejmujące tylko pojedynczą mutację punktową, aby sprawdzić, czy została im ona przekazana.

Kobiety, u których wynik badania potwierdził obecność mutacji w genach BRCA1 lub BRCA2 powinny znajdować się pod opieką lekarza genetyka oraz poradni onkologicznej i częściej wykonywać badania profilaktyczne.

Warto również, aby zadbały o zdrową dietę, odpowiednią ilość sportu i równowagę hormonalną oraz pamiętały, że posiadanie predyspozycji genetycznych zwiększa ryzyko raka piersi i jajnika, jednak nie oznacza, że muszą zachorować. Od stycznia 2019 roku kobiety obciążone mutacjami mają także możliwość poddania się zabiegom profilaktycznego usunięcia piersi, czyli mastektomii i profilaktycznego usunięcia jajników (adneksektomii), refundowanym przez NFZ. Decyzja o tak radykalnym kroku musi być jednak poprzedzona konsultacją z lekarzem i psychologiem i rozważeniem wszystkich możliwych konsekwencji.

Czy leczenie raka jajnika może być skuteczne? Czy istnieje szansa na pokonanie choroby?

W leczeniu kobiet z rakiem jajnika stawia się za cel maksymalne wydłużenie czasu bez objawów (czyli remisji choroby) oraz zapewnienie im odpowiedniej jakości życia. Podstawę terapii stanowi najczęściej operacja chirurgiczna i chemioterapia.

W przypadku pacjentek obciążonych mutacjami w genach BRCA1/2, które stanowią ok. 15-20% chorych z rakiem jajnika, w ciągu ostatnich kilku lat dokonał się jednak znaczący przełom. Dzięki wprowadzeniu do leczenia inhibitorów PARP– leków o działaniu celowanym molekularnie i dzięki walce polskich pacjentek, w tym przede wszystkim gwiazdy Maanamu, Kory, które dążyły do tego, aby terapia ta była refundowana przez NFZ, kobiety z BRCA-zależnym rakiem jajnika mają w Polsce dostęp do nowoczesnego leczenia celowanego o wysokiej skuteczności. Aby jednak uzyskać do niego dostęp konieczne jest wykonanie badań genetycznych.

U chorych z mutacjami w genach BRCA1/2 naprawa DNA w komórkach nowotworowych jest zależna od enzymów z rodziny PARP. Zahamowanie ich działania przez inhibitory PARP, do których należy olaparib, prowadzi do śmierci komórek nowotworowych, przy ograniczonym wpływie na pozostałe, zdrowe komórki organizmu. Początkowo leki te były rekomendowane jedynie dla pacjentek z mutacją w genach BRCA1/2, u których doszło do wznowy raka jajnika, jednak obecnie są stosowane również przy przerzutowym raku piersi, raku trzustki i nowozdiagnozowanym raku jajnika. Dzięki temu dużo większa liczba pacjentów zyskała perspektywę na całkowite wyleczenie i powrót do normalnego trybu życia.

Polecane artykuły

Rak jądra - objawy, diagnostyka i profilaktyka

Listopad  to miesiąc, w którym okazujemy solidarność z mężczyznami chorującymi na raka prostaty lub raka jądra. To właśnie na ten miesiąc przypada kampania “Movember” mająca na celu szerzenie świadomości na temat profilaktyki przeciwnowotworowej i popularyzację wiedzy dotyczącej onkologicznych badań profilaktycznych,  pozwalających na ocenę predyspozycji do zachorowania na raka jądra lub raka prostaty.

Czytaj dalej

Rak jelita grubego- czy masz zwiększone predyspozycje do zachorowania?

Rak jelita grubego to podstępna choroba, która może toczyć się w organizmie przez wiele lat, nie dając przy tym prawie żadnych objawów. Tymczasem jej wczesne wykrycie w znacznym stopniu poprawia rokowania pacjentów, zwiększając ich szanse na skuteczną terapię i pełny powrót do zdrowia. Osoby, którym zależy na tym, aby mieć długie i zdrowe życie, powinny wiedzieć jak wygląda profilaktyka raka jelita grubego, a także jakie mogą być jego pierwsze objawy i w którym momencie należy zgłosić się do lekarza lub wykonać badania profilaktyczne.

Czytaj dalej

Światowy Dzień Rzucania Palenia Tytoniu- jak zmniejszyć ryzyko raka płuc?

Światowy Dzień Rzucania Palenia jest obchodzony już od ponad 30 lat w każdy trzeci czwartek listopada. Pomysł na tę inicjatywę narodził się w 1974 r. w Kalifornii, gdzie zachęcano palaczy do odstawienia nałogu przynajmniej na jeden dzień i przekazania zaoszczędzonych dzięki temu pieniędzy na wybrany cel charytatywny. Pomysł spotkał się ze sporym odzewem społecznym, co sprawiło, że już dwa lata później prawie milion osób podjęło wyzwanie rzucenia palenia właśnie w trzeci czwartek listopada.

Czytaj dalej
POLECANE BADANIA

    e-PAKIET WYSYŁKOWY - Rak piersi i/lub jajnika (BRCA1, BRCA2), panel badań genetycznych

    Zestaw badań wchodzących w skład pakietu umożliwia analizę 16 najczęściej występujących w polskiej populacji mutacji w genie BRCA1 (w tym analizę 5 mutacji zalecanych przez Ministerstwo Zdrowia w Narodowym Programie Zwalczania Chorób Nowotworowych) oraz jednej mutacji w genie BRCA2, związanych ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka piersi i raka jajnika.

    489,00 zł

    Rak piersi i/lub jajnika (BRCA1, BRCA2), panel badań genetycznych

    Zestaw badań wchodzących w skład pakietu umożliwia analizę 16 najczęściej występujących w polskiej populacji mutacji w genie BRCA1 (w tym analizę 5 mutacji zalecanych przez Ministerstwo Zdrowia w Narodowym Programie Zwalczania Chorób Nowotworowych).

    475,00 zł